Portal Ven Renkli Doppler Ultrasonu (Karaciğer Dolaşım Doppleri)

Portal ven, sindirim sisteminden ve dalaktan gelen besin ve oksijenden zengin kanı, filtrelenmesi ve işlenmesi için doğrudan karaciğere taşıyan ana toplardamardır. Portal Ven Renkli Doppler ultrasonu; bu stratejik damarın ve onunla ilişkili hepatik arter ile hepatik venlerin (karaciğer çıkış damarları) akım yönünü, kan akış hızını ve damar çaplarını milimetrik olarak değerlendiren ileri düzey bir vasküler ultrasonografi yöntemidir.

Kronik karaciğer hastalıklarında, organ içindeki mikroskobik dolaşım yollarının tıkanması sonucu portal ven içindeki basınç artabilir. Portal Hipertansiyon olarak adlandırılan bu durumun ve karaciğer içi damar tıkanıklıklarının (pıhtı/trombüs) tespiti ile takibinde en güvenilir, radyasyonsuz ve ilk başvurulan yöntem portal ven Doppler incelemesidir.

En Az 6-8 Saat Mutlak Açlık: Portal ven, karnın üst-orta kısmında, midenin ve bağırsakların hemen arkasında, derin bir konumda yer alır. Sindirim sistemindeki gaz, hava ve gıda artıkları ultrason ses dalgalarının damara ulaşmasını engelleyerek hatalı veya eksik ölçümlere yol açabilir. Net ve hassas ölçümler için hastanın işlem saatine kadar en az 6-8 saat tam aç olması gerekir. İncelemeden önceki gün ise gaz yapıcı asitli içecekler, baklagiller ve süt ürünlerinden uzak durulması önerilir.

Kronik Karaciğer Hastalıkları ve Siroz Takibi: Karaciğer yağlanmasının ileri evreleri, kronik hepatitler ve siroz hastalarında, hastalığın evresini ve damarsal komplikasyonlarını izlemek için,

Açıklanamayan Karın Şişliği (Asit Birikimi): Karın içinde serbest sıvı (asit) toplanması durumunda, bunun karaciğer kaynaklı (portal hipertansiyona bağlı) olup olmadığını ayırt etmek amacıyla,

Portal Ven Trombüsü (Pıhtı) Şüphesi: Karın içi enfeksiyonlar, tümörler veya pıhtılaşma eğilimi olan hastalarda portal ven içinde akımı engelleyen bir pıhtı olup olmadığının araştırılmasında,

Dalak Büyümesi (Splenomegali): Rutin ultrasonda dalak boyutunun normalden büyük saptanması halinde, bunun portal sistemdeki bir basınç artışından kaynaklanıp kaynaklanmadığını doğrulamak için,

Yemek Borusu Varisleri Varlığında: Endoskopide özofagus (yemek borusu) varisleri saptanan hastaların risk analizinde sıklıkla talep edilir.

Deneyimli bir radyolojik bakış açısıyla yapılan tetkikte şu kritik parametreler raporlanır:

Akım Yönü ve Hızı (Hepatopetal / Hepatofugal): Normal şartlarda portal ven akımı karaciğere doğru olmalıdır (hepatopetal). Basıncın çok arttığı siroz gibi durumlarda akım tersine dönebilir (hepatofugal). Bu durum spektral Doppler ile kesinleştirilir.

Damar Çapı Değerlendirmesi: Portal ven çapı derin nefes alıp verme sırasında milimetrik olarak ölçülür. Çapın normal sınırların üzerine çıkması basınç artışının (hipertansiyon) doğrudan bir göstergesidir.

Şantlar ve Kollateral (Yedek) Damar Oluşumları: Karaciğere gidemeyen kanın vücutta oluşturduğu yeni kaçış yolları (özofagus varisleri, karın duvarı damar genişlemeleri) aranır.